10 maart: SOLARIS (Tarkovski, 1972)

Al een hele tijd wil ik Solaris weer eens zien. Een film met een vreemde mengeling van een psychologische reflectie op de aard van de mens en een verhaal met alle klassieke science fiction-elementen. En daarbij met de zichtbare hand van de meester Tarkovski.

De Russische filmmaker Andrei Tarkovski is één van de grote namen uit de filmgeschiedenis. Er wordt vaak naar zijn films verwezen en hij heeft velen geinspireerd. Hij is onder meer bekend om de zeer lange shots, waardoor het tijdsverloop in de film samenvalt met de belevingstijd van de kijker. Hierdoor ontstaat een realistische nabijheid en direct herkenbare ervaring.

Met Solaris leverde Tarkovski zijn enige science fiction film af - een vorm die hij doeltreffend inzet voor zijn vertelling over de werking van herinnering en verlangen. In de verre toekomst hebben mensen een ruimtestation in een baan rond de planeet Solaris gebracht. Wanneer er bericht komt dat drie wetenschappers van het ruimtestation overleden zijn, wordt Kris Kelvin, een psycholoog, eropuit gestuurd om de situatie op het station te controleren.

Hij loopt er zijn eigen overleden vrouw tegen het lijf. Dit alles lijkt ingegeven door aanwezigheid van buitenaardse intelligentie in de oceaan van de planeet Solaris. Men zegt dat de oceaan in staat is hun wensen te vervullen.

In de vorm is hier sprake van een échte science fiction film: een ruimteschip, een missie, een buitenaardse ontdekking. Aan de andere kant is dit niet volgens het Hollywood-recept gefilmd en speelt ook de betekenis van symbolische thema's als herinnering en subjectivi-teit van waarnemen een rol.

Het lijkt misschien saai: een film van 2,5 uur met veel lange shots? Kom het ervaren! Ik vond een artikel waarin gesteld werd dat de film zeker geduld vraagt, maar met de uitleg: "An important aspect to Tarkovsky’s style was the long-take, something that he believed could dilate a moment in time, to bring you closer to the characters and the world you are viewing. (...) Tarkovsky brings us closer to watching humans think and breath, passing through time with changing goals that ultimately define us. In the case of Solaris, these relate to isolation and former memories, materialized and then affecting us psychologically."

Solaris wordt ook wel 'het russische antwoord' op 2001 a space odyssey genoemd.. zou dat zo zijn? Kom en reis mee...

Martijn